Autorytet

 

Przypomniała mi się scena ze spotkania z gronem absolwentów jednej z warszawskich uczelni, na którym to miałem wygłosić mowę, wykład, jakkolwiek to nazwiemy. Wystąpienie było na temat osiągania czegoś – pozycji, stanowiska, funkcji. Rozmawialiśmy między innymi o autorytecie. Gdy zapytałem około setkę osób, jakie mogą mi zaproponować nazwiska na polskie, współczesne autorytety, zapadła cisza. Jak zwykle, padło „Karol Wojtyła – Jan Paweł II”. Akceptujecie? Sala zgodnie skinęła głowami. I na tym koniec.

A zatem, mamy dramatyczny brak autorytetów w Polsce. Z dalszej historii jeszcze kogoś byśmy wygrzebali – a to Stanisława Staszica, a to księdza Wawrzyniaka, a to Marszałka Piłsudskiego, może jeszcze kogoś. Ale z okresu po II wojnie światowej – prawie nic. Wynika to z naszej dramatycznej historii, prawie półwiecznej komunistycznej okupacji, wymordowania naszych elit przez niemieckich i sowieckich oprawców, polsko-polskiej wojny politycznej itd.

Brak autorytetów to jest inaczej brak żywych, mądrych drogowskazów, brak oparcia moralnego, mentalnego, duchowego, brak akceptowanych „mędrców – rozjemców”, brak zworników narodowego ducha. To duży i bolesny brak.

Wiele grup i środowisk pytałem, z czym kojarzy im się autorytet. Padały takie określenia jak szacunek, poważanie, wiedza, doświadczenie, wartość człowieka, umiejętności, uczciwość, mądrość, przykład osobisty, wzór do naśladowania, szczytne dokonania, piękny i szlachetny życiorys, odpowiedzialność, posłuch.

Tak, zgadzam się, że te określenia razem wzięte określają kogoś, kogo chciałbym mieć za autorytet. Tę tęsknotę za prawdziwym autorytetem, za takim życiowym przewodnikiem, noszę w sobie od czasów maturalnych. W młodości autorytetem są czasem rodzice, krewni lub nauczyciele. Ale to szybko ulatuje i nagle większość z nas natrafia na swoistą próżnię.

Autorytet nie musi być zawsze taki sam. Są cztery rodzaje autorytetu, które uporządkowałem w taką oto tabelę”

Zależy głównie
ode mnie
Zależy od wielu czynników
Miękki (dotyczący zachowania) Autorytet
moralny
Autorytet
charyzmatyczny
Twardy (dotyczący konkretów) Autorytet
wiedzy
Autorytet
formalny

Co nam to uporządkowanie mówi? Na przykład to, że na pewne rodzaje autorytetu mam wpływ, a na inne nie do końca. Że do niektórych (miękkich) typów autorytetu dobrze mieć predyspozycje, inne można zdobyć bez tych predyspozycji. Wreszcie to, że istnieje pewna gradacja autorytetów – od tego najwartościowszego – moralnego – po najmniej wartościowy – formalny.

Bo przecież posłuch będzie miał reprezentant każdego rodzaju autorytetu, ale będzie to w poszczególnych rodzajach inny posłuch.

Autorytet formalny najłatwiej zdobyć, autorytet moralny i charyzmatyczny – najtrudniej. Z tego wynika pewna prawda: autorytet na miarę narodową, ogólnospołeczną musi być autorytetem w co najmniej trzech rodzajach: mieć silny charakter i czysty życiorys, mieć jakieś dokonania, wiedzę oraz mieć charyzmę.

Charyzma jest to coś takiego, co przyciąga ludzi, to taki magnes, który powoduje, że inni chcą z nami przebywać, postrzegają w nas lidera, przywódcę, chcą z nami spędzać czas, są ciekawi, jak my postrzegamy daną sprawę czy sytuację.

Czy można się tego nauczyć? Oczywiście, że tak, choć to żmudna praca i wymaga czasu. Charyzma to zbiór cech charakteru, zbiór kilku elementów osobowości. Są osoby naturalnie charyzmatycznie, czasem nieświadomie.
Elementy charyzmy to:

  1. Świetny kontakt z ludźmi, naturalna relacja, zainteresowanie, kontakt wzrokowy – taka przyjazna aura, dobre emocje
  2. Odwaga – osoby charyzmatyczne robią często rzeczy, na które inni ludzie by się nie odważyli. Ludzie potrzebują lidera, za którym mogą pójść.
  3. Entuzjazm – energia, podejście, chęć do życia. Siła, którą się wyczuwa. Przy takiej osobie nie da się narzekać. Osoba z energią jest odbierana jako ktoś, z kim warto przebywać. Emocje są zaraźliwe, entuzjazm też.
  4. Pewność siebie – przezwyciężenie własnych lęków, problemów i otwartość na zrozumienie innych ludzi. Szacunek dla innych ludzi i własny kierunek. Pewność, która jest przyjazna, jest oparciem dla innych.
  5. Świadomość celu – osoba charyzmatyczna wie, po co żyje. Taka osoba jest podziwiana, bo widać, że wie, czego chce i odnosi sukcesy.
  6. Empatia – wrażliwość, wczucie się w inną osobę, skłonność do pomocy, słuchanie innych ludzi.

Ktoś kiedyś powiedział mi, że charyzma idzie w parze z poczwórną wiarą: wiarą w ład wartości, wiarą w cel, wiarą w ludzi i wiarą ludziom. Może dlatego od kogoś obdarzonego charyzmą czujemy taką moc?

Czy władza idzie w parze z autorytetem? Niekoniecznie, bo może być władzą narzuconą lub złą. Czy autorytet daje władzę? Nieformalną, swoisty rząd dusz – czasem tak. Czy sprawowanie władzy buduje autorytet? Dobre i uczciwe – tak.

Autorytet nie wynika ze stanowiska ani z tytułu naukowego. Niestety, tytuły naukowe a także inne tytuły bardzo się dziś zdewaluowały. Iluż profesorów zatraca się dziś w bezsensownym ględzeniu. Ilu polityków, sędziów itd.!

Nie da się zaprzeczyć, że pilnie potrzebujemy autorytetów.

1 thought on “Autorytet”

Dodaj komentarz